Sport to zdrowie… i trochę genetyki

Jakie czynniki ograniczają ludzką wydajność w sporcie? Jak twierdzi większość  fizjologów, najważniejsze czynniki to: odżywianie, motywacja, środowisko i wyposażenie (buty do biegania, stroje kąpielowe, narty, rowery)- umożliwiają radykalną poprawę wyników sportowych. Po uwzględnieniu czynników środowiskowych wielu fizjologów wydaje się wierzyć, że sportowe ograniczenia mogą mieć związek z naszą genetyką – w szczególności z genami regulującymi naszą wytrzymałość sercowo-naczyniową i typ włókien mięśniowych.

Kształtująca rola genetyki

Genetyka kształtuje nas na wiele sposobów, w tym nasz potencjał do doskonałości w sporcie. Trening, dieta i inne czynniki odgrywają dużą rolę w rozwoju naszego potencjału, ale z drugiej strony nasze geny mogą również ograniczać wydajność. Możesz mieć genetyczne możliwości bycia mistrzem sportu, ale jeśli na okrągło objadasz się niezdrowym jedzeniem i brak ci aktywności fizycznej, jest mało prawdopodobne, że osiągniesz ten potencjał. Mając ograniczony potencjał sportowy osoba zdeterminowana aby, mimo to,  zajmować się aktywnością fizyczną ma trudniejsze zadanie od osoby obdarzonej genetycznie. Prawdziwym marzeniem trenerów jest osoba nie dość, że obdarzona konkretnymi genami, to jeszcze z sercem do sportu. Z drugiej strony, ktoś o ograniczonym potencjale genetycznym może znaleźć sposoby, aby zrekompensować sobie braki genetyczne i stać się solidnym sportowcem. Łatwo to zwizualizować podając za przykład paraolimpijczyków, którzy mimo różnych niepełnosprawności osiągają wyniki równe osobom w pełni sprawnym. Cała sztuka polega na tym ile jedni i drudzy wkładają w to pracy.

A co gdybyś mógł sprawdzić swoje genetyczne predyspozycje do sportu?

Genetyka ma duży wpływ na wytrzymałość, rozmiar mięśni i skład włókien mięśniowych (szybkie lub wolne drganie), próg beztlenowy (AT), pojemność płuc, elastyczność i, do pewnego stopnia, na wytrzymałość. Czyli to jak są zbudowane nasze mięśnie, jak szybko się męczymy i ile możemy wytrzymać podczas ćwiczeń jest zdeterminowane przez nasz kod genetyczny.

Jednym z głównych ograniczeń dla sportowców wytrzymałościowych jest pojemność serca lub jego zdolność do dostarczania wystarczającej ilości tlenu (poprzez krwioobieg) do pracujących mięśni szkieletowych. To również jest w dużej mierze zdeterminowane przez genetykę. Prościej mówiąc chodzi o to ile krwi jest w stanie pomieścić nasze serce, im więcej tym lepiej. Krew dostarcza tlen, która jest naszym motorem napędowym. Można to porównać do pojemności silnika, im większa tym samochód szybciej przyspiesza.

Drugim ograniczeniem dla sportowców wytrzymałościowych jest zdolność tkanki mięśniowej do efektywnego wykorzystania tlenu i tworzenia ATP (trifosforanu adenozyny) – paliwa, które umożliwia skurcz mięśni i ich ruch. ATP jest znane jako uniwersalne źródło energii dla wszystkich procesów biochemicznych zachodzących w żywych organizmach. Skuteczność tego procesu mierzona jest przez tzw.  VO2 max (maksymalna objętość tlenu).

Odpowiedź sportowca na trening – wpływ genetyki

Twoje genymogą również określać, w jaki sposób twoje ciało reaguje na trening, dietę i inne czynniki zewnętrzne.

Badania nad wytrzymałością aerobową pokazują, że niektórzy ludzie reagują bardziej na trening niż inni. Więc, nawet jeśli, masz niski potencjał genetyczny dla wytrzymałości, możesz dobrze reagować na trening i rozwijać swój potencjał bardziej niż ktoś z genetycznym „talentem”, który na trening reaguje w mniejszym stopniu. Brak genów warunkujących nie oznacza, że dana osoba nie może uprawiać sportu, po prostu musi włożyć więcej wysiłku w treningi. Mięśnie są elastyczne i odpowiednio pracując nad nimi można osiągnąć to, czego nie osiągnie osoba obdarzona genami sportowca.

Trening zwiększa również sprawność serca, ale zakres tego wzrostu może zależeć od genetyki. Sportowcy uzdolnieni genetycznie będą mieli znacząco lepszą reakcję na trening i będą mieli duży wzrost liczby mitochondriów w komórkach. (Mitochondria są organellami w komórkach, które produkują ATP, więc im więcej mitochondriów ma dana osoba i tym są one bardziej wydajne).

Inne czynniki, które wpływają na umiejętności sportowe

Wydaje się, że genetyka ma mniejszy wpływ na cechy takie jak równowaga, zwinność, czas reakcji i dokładność. Wiele z tych umiejętności można znacznie poprawić dzięki odpowiedniemu szkoleniu.

Chociaż wielu elitarnych sportowców jest obdarzonych odpowiednią genetyką do uprawiania sportu i świetnym treningiem, nawet sportowcy rekreacyjni mogą w pełni wykorzystać swoje umiejętności dzięki optymalnemu odżywianiu, dobrym odżywianiu i pozytywnemu nastawieniu psychicznemu.

Dodatkowym atutem jest fakt, że obecny postęp nauki i techniki pozwala sprawdzić jakie geny w nas drzemią. Nie musimy już zgadywać – możemy to zbadać.  

Pokonaj stres z ODSTRESOWANI.PL. Śledź również nasz fanpage żeby nie przegapić nowości.

odstresowani_admin
Autor artykułu:
odstresowani_admin