Choroba Krabbego

Choroba Krabbe (KRAH-buh) jest dziedzicznym zaburzeniem, które niszczy powłokę ochronną (mielinę) komórek nerwowych w mózgu i całym układzie nerwowym.

W większości przypadków objawy choroby Krabbego rozwijają się u dzieci przed 6. miesiącem życia, a choroba zwykle kończy się śmiercią do 2. roku życia. Kiedy rozwija się u starszych dzieci i dorosłych, przebieg choroby może się znacznie różnić.

Nie ma lekarstwa na chorobę Krabbego, a leczenie skupia się na opiece podtrzymującej. Jednak przeszczepy komórek macierzystych wykazały pewne sukcesy u niemowląt leczonych przed wystąpieniem objawów oraz u niektórych starszych dzieci i dorosłych.

Choroba Krabbego dotyka około 1 na 100 000 osób w krajach rozwiniętych. Jest również znany jako leukodystrofia komórek globoidalnych.

Objawy

W większości przypadków objawy choroby Krabbego pojawiają się w ciągu pierwszych 2–5 miesięcy życia. Zaczynają powoli i stopniowo się pogarszają.

Niemowlęta

Typowe oznaki i objawy na początku choroby obejmują:

  • Trudności z karmieniem
  • Niewyjaśniony płacz
  • Ekstremalna drażliwość
  • Gorączka bez oznak zakażenia
  • Zmniejszona czujność
  • Opóźnienia w typowych etapach rozwojowych
  • Skurcze mięśni
  • Utrata kontroli nad głową
  • Częste wymioty

W miarę postępu choroby objawy stają się coraz poważniejsze. Mogą obejmować:

  • Drgawki
  • Utratę zdolności rozwojowych
  • Postępująca utrata słuchu i wzroku
  • Sztywne, zwężone mięśnie
  • Sztywna, stała postawa
  • Postępująca utrata zdolności do połykania i oddychania

Starsze dzieci i dorośli

Kiedy choroba Krabbego rozwija się później w dzieciństwie lub w wieku dorosłym, objawy mogą się znacznie różnić. Mogą obejmować:

  • Postępującą utratę wzroku
  • Trudności w chodzeniu (ataksja)
  • Spadek umiejętności myślenia
  • Utrata sprawności manualnej
  • Słabe mięśnie

Zasadą jest, że im młodszy wiek, w którym występuje choroba Krabbego, tym szybciej postępuje i tym większe jest prawdopodobieństwo śmierci.

Niektóre osoby zdiagnozowane w okresie dojrzewania lub dorosłości mogą mieć mniej poważne objawy, z osłabieniem mięśni jako podstawowym warunkiem. Mogą nie mieć wpływu na swoje umiejętności myślenia.

Kiedy iść do lekarza

Wczesne oznaki i objawy choroby Krabbego w okresie niemowlęcym mogą wskazywać na dowolną liczbę chorób lub problemów rozwojowych. Dlatego ważne jest, aby uzyskać szybką i dokładną diagnozę, jeśli dziecko doświadcza jakichkolwiek objawów choroby.

Oznaki i objawy najczęściej związane ze starszymi dziećmi i dorosłymi również nie są specyficzne dla choroby Krabbego i wymagają szybkiej diagnozy.

Przyczyny

Choroba Krabbego powstaje, gdy dana osoba odziedziczy dwie kopie zmienionego (zmutowanego) genu – po jednej kopii od każdego rodzica.

Gen zapewnia swego rodzaju plan produkcji białek. Jeśli w tym schemacie wystąpił błąd, produkt białkowy może nie działać poprawnie. W przypadku choroby Krabbego dwie zmutowane kopie określonego genu powodują niewielką produkcję lub brak wytwarzania enzymu zwanego galaktocerebrozydazą (GALC).

Enzymy, takie jak GALC, są odpowiedzialne za rozkład niektórych substancji w centrum recyklingu komórki (lizosom). W chorobie Krabbego niedobór enzymów GALC powoduje gromadzenie się niektórych rodzajów tłuszczów zwanych galaktolipidami.

Uszkodzenie komórek nerwowych

Galaktolipidy zwykle występują w komórkach, które wytwarzają i utrzymują ochronną powłokę komórek nerwowych (mieliny). Jednak obfitość galaktolipidów ma działanie toksyczne. Niektóre galaktolipidy powodują samozniszczenie komórek tworzących mielinę.

Inne galaktolipidy są pobierane przez wyspecjalizowane komórki zjadające zanieczyszczenia w układzie nerwowym zwane mikrogleju. Proces oczyszczania nadmiernych galaktolipidów przekształca te normalnie pomocne komórki w nienormalne, toksyczne komórki zwane komórkami globoidowymi, które promują zapalenie uszkadzające mielinę.

Późniejsza utrata mieliny (demielinizacja) uniemożliwia komórkom nerwowym wysyłanie i odbieranie wiadomości.

Czynniki ryzyka

Mutacja genu związana z chorobą Krabbe powoduje chorobę tylko wtedy, gdy odziedziczone są dwie zmutowane kopie genu. Choroba wynikająca z dwóch zmutowanych kopii nazywa się autosomalnym zaburzeniem recesyjnym.

Jeśli każdy z rodziców ma jedną zmutowaną kopię genu, ryzyko dla dziecka byłoby następujące:

  • 25% szans na odziedziczenie dwóch zmutowanych kopii, które spowodowałyby chorobę
  • 50% szans na odziedziczenie tylko jednej zmutowanej kopii, co spowodowałoby, że dziecko jest nosicielem mutacji, ale nie spowodowałoby samej choroby
  • 25% szans na odziedziczenie dwóch normalnych kopii genu

Badania genetyczne

W niektórych sytuacjach można rozważyć przeprowadzenie testów genetycznych w celu zrozumienia ryzyka posiadania dziecka z chorobą Krabbego:

  • Jeśli jedno lub oboje rodzice są nosicielami mutacji genu GALC z powodu znanej w rodzinie choroby Krabbego, para może chcieć przeprowadzić testy, aby zrozumieć ryzyko w swojej rodzinie.
  • Jeśli u jednego dziecka zdiagnozowano chorobę Krabbego, rodzina może rozważyć przeprowadzenie testów genetycznych w celu zidentyfikowania innych dzieci, które mogą rozwinąć chorobę w późniejszym życiu.
  • Jeśli rodzice są znanymi nosicielami, mogą poprosić o prenatalny test genetyczny w celu ustalenia, czy ich dziecko może rozwinąć chorobę.
  • Znani nosiciele, którzy stosują zapłodnienie in vitro, mogą poprosić o badanie genetyczne zapłodnionych jajeczek przed implantacją.

Należy dokładnie rozważyć testy genetyczne. 

Powikłania

U dzieci z zaawansowaną chorobą Krabbego może rozwinąć się wiele powikłań – w tym infekcje i trudności w oddychaniu. W późniejszych stadiach choroby dzieci stają się obezwładnione, są przykute do łóżek i ostatecznie wpadają w stan wegetatywny.

Większość dzieci, u których rozwinęła się choroba Krabbego w wieku niemowlęcym, umiera przed 2. rokiem życia, najczęściej z powodu niewydolności oddechowej lub powikłań unieruchomienia i znacznie obniżonego napięcia mięśniowego. Dzieci, u których rozwinie się choroba w późniejszym dzieciństwie, mogą mieć nieco dłuższą długość życia, zwykle od dwóch do siedmiu lat po diagnozie.

Ewa Roszczenko
Autor artykułu:
Ewa Roszczenko